Geen verboden-stoffenlijst
Anders dan bij de Opiumwet gaat het niet om een lijst met namen, maar om of een middel een handelsvergunning heeft en hoe het wordt verhandeld.
Welke wet er geldt
Bij drugs werkt het via een lijst: de Opiumwet noemt stoffen, en bezit daarvan is strafbaar. Bij geneesmiddelen werkt het anders. De Geneesmiddelenwet regelt dat een middel een handelsvergunning nodig heeft voordat het in het handelsverkeer gebracht mag worden. Ontbreekt die vergunning, dan mag het middel niet op voorraad worden gehouden, te koop worden aangeboden, verkocht, afgeleverd, ingevoerd of anderszins het land in of uit worden gebracht.
Al die werkwoorden gaan over de keten die het product bij je krijgt. Dat is de reden dat de handhaving zich richt op aanbieders en niet op gebruikers, en dat de meest voorkomende consequentie voor een particulier een onderschept pakket is en niet een strafzaak. Daarnaast geldt voor receptplichtige middelen dat ze alleen via een apotheek op recept mogen worden verstrekt, wat elke andere verstrekking onrechtmatig maakt.
Het verbod zit op handelen
Aanbieden, verkopen, afleveren en invoeren zijn de handelingen die worden verboden. Daar ligt ook het zwaartepunt van de opsporing.
Receptplicht apart geregeld
Voor receptplichtige middelen geldt bovendien dat alleen een apotheek ze op recept mag verstrekken.
Toezicht door de IGJ
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt toezicht op geneesmiddelen en treedt op tegen illegale handel.
Waarom "research chemical" weinig oplost
Vrijwel elke aanbieder zet ergens "for research use only" of "niet voor menselijke consumptie" op de verpakking. Dat is bedoeld om buiten de geneesmiddelenregels te blijven. Zo werkt het niet helemaal: bij de beoordeling of iets een geneesmiddel is, telt zowel mee hoe een middel wordt gepresenteerd en aangeprezen als welke werking het in het lichaam heeft. Een etiket alleen bepaalt die uitkomst niet.
Voor jou is de medische betekenis groter dan de juridische. Die zin op het etiket zegt namelijk iets dat wél klopt: dit product is niet gemaakt of gecontroleerd voor gebruik bij mensen. De eisen aan steriliteit, endotoxinen en dosisnauwkeurigheid die voor geneesmiddelen gelden, zijn hier niet toegepast. Zie kwaliteit en testen voor wat dat praktisch betekent.
Wat er bij de douane gebeurt
Het scenario waar de meeste mensen daadwerkelijk mee te maken krijgen.
- De zending wordt tegengehoudenGeneesmiddelen zonder de vereiste papieren mogen niet worden ingevoerd. Zendingen van buiten de EU passeren de douane en worden bij een controle onderschept.
- Je krijgt berichtMeestal volgt een brief over de inbeslagname. Je bent het product kwijt en in de praktijk ook het betaalde bedrag.
- Terugvragen levert zelden iets opEen aanbieder die buiten de regels werkt, heeft geen belang bij terugbetaling en is vaak niet aanspreekbaar.
- Bij grote of herhaalde zendingen ligt het andersHoeveelheden die niet meer bij persoonlijk gebruik passen, of zendingen die zich herhalen, gaan op handel lijken. Dan wordt het een ander verhaal.
Meenemen op reis valt onder andere regels dan bestellen per post. Voor de meeste medicijnen die je voor jezelf meeneemt gelden soepeler voorwaarden, maar voor middelen die onder de Opiumwet vallen is een medische verklaring nodig, en per land van bestemming verschillen de eisen.
Wat dit betekent voor het gesprek met een arts
Dit is het punt waarop deze pagina er medisch toe doet. De angst voor juridische gevolgen is een van de belangrijkste redenen dat mensen tegen een arts verzwijgen wat ze gebruiken. Die angst is hier misplaatst: een arts heeft een beroepsgeheim en geen meldplicht bij politie of justitie voor wat jij vertelt over middelen die je gebruikt.
Wat je vertelt komt in je medisch dossier, dat bestaat om je te kunnen behandelen. Het gaat niet naar je werkgever en niet naar je verzekeraar. Er is dus geen juridische reden om het weg te laten, terwijl er wel een stevige medische reden is om het te vertellen.
Zwijgen kost meer dan het oplevert. Een arts die niet weet waar hij naar zoekt, zoekt naar het verkeerde. Zie praten met je huisarts voor wat je kunt zeggen, en hulp bij klachten als er nu iets speelt.
Veelgestelde vragen over de regels
Van bestellen uit het buitenland tot wat er op je werk of in je sport geldt.
Zijn peptiden verboden in Nederland?
Er bestaat geen aparte wet die 'peptiden' verbiedt. De regels die gelden komen uit de Geneesmiddelenwet, en die richt zich niet op een stofgroep maar op wat er met een middel gebeurt: verhandelen, aanbieden, verkopen, afleveren en invoeren. Een middel zonder handelsvergunning mag niet in het handelsverkeer worden gebracht. De verboden zijn daarmee gericht op de keten die het bij je krijgt, niet op een lijst met verboden stoffen zoals bij de Opiumwet.
Is het strafbaar om peptiden te gebruiken of in huis te hebben?
De Geneesmiddelenwet kent geen bepaling die het gebruiken of enkel voorhanden hebben voor jezelf strafbaar stelt, anders dan de Opiumwet dat voor drugs doet. De verbodsbepalingen zijn gericht op handel, aflevering en invoer. Dit is een beschrijving van hoe de wet is opgebouwd en geen juridisch advies: heb je een concrete juridische vraag, leg die dan voor aan een jurist.
Mag ik peptiden bestellen uit het buitenland?
Het invoeren van een geneesmiddel zonder handelsvergunning is verboden, en dat verbod noemt invoeren expliciet. De Douane onderschept zendingen met geneesmiddelen waarvoor de juiste papieren ontbreken. In de praktijk is de uitkomst voor een particulier meestal dat het pakket in beslag wordt genomen en je een brief krijgt, waarbij je je geld kwijt bent. De opsporing richt zich vooral op wie handelt en verkoopt.
Verandert 'for research use only' op het etiket iets juridisch?
Weinig. Of iets een geneesmiddel is, hangt niet alleen af van wat de verkoper op het etiket zet. Ook de manier waarop een middel wordt aangeprezen en de werking die het in het lichaam heeft tellen mee bij die beoordeling. Een vermelding dat iets niet voor menselijk gebruik is bedoeld is vooral een poging van de verkoper om buiten de regels te blijven. Medisch gezien zegt het wél iets belangrijks: dat het product niet is gemaakt of gecontroleerd voor gebruik bij mensen.
Krijg ik problemen als ik mijn huisarts vertel dat ik dit gebruik?
Nee. Een arts heeft een beroepsgeheim en geen meldplicht bij de politie voor wat jij vertelt over middelen die je gebruikt. De informatie komt in je medisch dossier, dat is ingericht om je te kunnen behandelen, en gaat niet naar je werkgever of verzekeraar. De angst voor juridische gevolgen is een van de redenen waarom mensen dit verzwijgen, terwijl juist dat verzwijgen het medische risico vergroot.
Wat gebeurt er als de douane mijn pakket onderschept?
Dan wordt de zending tegengehouden en krijg je daarover bericht. Je bent het product en het betaalde bedrag kwijt, en terugvragen bij de verkoper heeft in de praktijk zelden zin. Vervolging van de ontvanger is niet de gebruikelijke gang van zaken bij een enkele zending voor persoonlijk gebruik; bij grotere hoeveelheden of herhaalde zendingen ligt dat anders, omdat dat op handel gaat lijken.
Geldt er iets anders binnen de Europese Unie?
Binnen de EU gelden dezelfde eisen aan handelsvergunning en aan het afleveren van receptplichtige middelen; die zijn Europees geregeld. Een aanbieder in een ander EU-land is dus niet automatisch een legale route. Wel is er verschil in douanecontrole: pakketten binnen de EU passeren geen douane zoals zendingen van buiten de EU dat doen. Dat verandert wat er praktisch gebeurt, niet wat er is toegestaan.
Wat betekent dit voor sport en werk?
Dat staat los van de Geneesmiddelenwet. Veel van deze middelen staan op de dopinglijst, en dan gelden de regels van je sportbond met eigen sancties, ongeacht hoe je eraan bent gekomen. Ook op het werk kunnen eigen regels gelden, bijvoorbeeld bij veiligheidsfuncties. Ga er niet vanuit dat 'niet strafbaar' hetzelfde betekent als 'zonder gevolgen'.